Καρκίνος του Παγκρέατος και Διατροφή

Mε αφορμή την συμμετοχή της Medihub στην Επιστημονική Ημερίδα με θέμα «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ – Αντιμετωπίζοντας το φαινομενικά αδύνατο», η οποία πραγματοποιήθηκε από τον Σύλλογο Καρκινοπαθών, Εθελοντών, Φίλων, Ιατρών «Κ.Ε.Φ.Ι.» στις 21 Νοεμβρίου 2024, αναδείχθηκαν οι προκλήσεις της ασθένειας με σκοπό την ενημέρωση του κοινού για τις τελευταίες εξελίξεις στην έρευνα και τη θεραπεία.

Ο καρκίνος του παγκρέατος αποτελεί την 3η συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο σε άνδρες και γυναίκες παγκοσμίως και προσβάλλει κυρίως άτομα μεγαλύτερης ηλικίας με μέση ηλικία διάγνωσης τα 70 έτη. Είναι πιο συχνός με την αύξηση της ηλικίας και ελαφρώς πιο συχνός στους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες. Αντιπροσωπεύει το 3,3% των νέων περιπτώσεων καρκίνου στις ΗΠΑ, και η 5ετής σχετική επιβίωση φτάνει το 12.8% καθώς 8 στους 10 ασθενείς εμφανίζουν προχωρημένη νόσο κατά τη διάγνωση. (National Cancer Institute)

Παράγοντες οι οποίοι μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παγκρέατος αποτελούν:

Ηλικία
Κάπνισμα
Παχυσαρκία
Ιστορικό διαβήτη
Ιστορικό παγκρεατίτιδας
Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
Λοίμωξη με Helicobacter pylori, τον ιό της ηπατίτιδας Β ή τον ιό HIV
Υψηλή κατανάλωση βουτύρου, κορεσμένων λιπαρών, κόκκινου κρέατος και επεξεργασμένων τροφίμων
Χαμηλή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών
Έκθεση σε συγκεκριμένες χημικές ουσίες
Μεταλλάξεις σε ορισμένα γονίδια
Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου παγκρέατος
Ορισμένες κληρονομούμενες παθήσεις όπως η κληρονομική παγκρεατίτιδα

Ο πρώιμος καρκίνος του παγκρέατος συνήθως δεν έχει συμπτώματα. Όμως, καθώς ο καρκίνος εξελίσσεται, τα συμπτώματα που παρουσιάζονται μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με το αν ο όγκος βρίσκεται στην κεφαλή, το σώμα ή την ουρά του παγκρέατος. Οι όγκοι στην κεφαλή του παγκρέατος τείνουν να προκαλούν περισσότερα συμπτώματα από ό,τι εκείνοι στο σώμα ή στην ουρά και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι όγκοι στην κεφαλή του παγκρέατος μπορεί να πιέζουν τον χοληδόχο πόρο ή τον παγκρεατικό πόρο και να προκαλούν καταστάσεις όπως ο ίκτερος. Τα συμπτώματα που μπορεί να παρουσιάσει ο καρκίνος του παγκρέατος περιλαμβάνουν: απώλεια βάρους, κιτρίνισμα του δέρματος και του λευκού των ματιών (για όγκους στην κεφαλή του παγκρέατος), κοιλιακό άλγος, ανορεξία, λιπαρά κόπρανα, συμπτώματα νεοεμφανιζόμενου διαβήτη, όπως δίψα, συχνοουρία και κόπωση κ.α. (ESMO) (Ducreux et al., 2015)

Θεραπευτικές επιλογές για τον καρκίνο του παγκρέατος

Η θεραπεία του καρκίνου του παγκρέατος εξαρτάται από το μέγεθος, την εντόπιση και το στάδιο του όγκου και από το αν μπορεί να αφαιρεθεί χειρουργικά (χειρουργικά εξαιρέσιμος, οριακά εξαιρέσιμος ή ανεγχείρητος). Οι θεραπευτικές επιλογές για τον καρκίνο του παγκρέατος περιλαμβάνουν την χειρουργική επέμβαση, την χημειοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία.

Κατά τη διάρκεια της νόσου, οι αντικαρκινικές θεραπείες θα πρέπει να υποστηρίζονται από συμπληρωματικές παρεμβάσεις που αποσκοπούν στην πρόληψη ή τη μείωση των επιπλοκών της νόσου και της θεραπείας και στη μεγιστοποίηση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Ένα αναπόσπαστο κομμάτι της υποστηρικτικής φροντίδας σε ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος αποτελεί η διατροφική υποστήριξη. Ανάλογα με το ποιο είναι το θεραπευτικό σχήμα που θα ακολουθηθεί, καθορίζεται και το διατροφικό πλάνο του κάθε ασθενούς. Πρωταρχικός στόχος αποτελεί ο έλεγχος της κατάστασης θρέψης με ειδικά εργαλεία ανίχνευσης διατροφικού κινδύνου , όπως είναι το PG-SGA για τους ογκολογικούς ασθενείς.

Οι θεραπευτικές επιλογές, μπορούν επίσης να προκαλέσουν, εκτός από τη μειωμένη φυσιολογική λειτουργία του παγκρέατος, διατροφικά προβλήματα όπως μείωση της όρεξης, ναυτία και έμετο, διάρροια και αλλαγές στη γεύση και την όσφρηση.

Τα διατροφικά προβλήματα περιλαμβάνουν:

Δυσκολία στην πέψη λιπιδίων, υδατανθράκων και πρωτεϊνών. Αυτό προκαλείται από την έλλειψη πεπτικών ενζύμων τα οποία βοηθούν στη διάσπαση του φαγητού και την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών από τα τρόφιμα, γνωστό ως “δυσαπορρόφηση”. Βασικό σύμπτωμα της δυσαπορρόφησης είναι η αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου, συνήθως με εμφάνιση διάρροιας, με ανοιχτόχρωμα κόπρανα που συνήθως επιπλέουν, καθώς έχουν αυξημένη περιεκτικότητα σε λιπαρά ενώ είναι δύσοσμα. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν φούσκωμα, μετεωρισμό και απώλεια βάρους.
Ανορεξία και απώλεια βάρους. Η ταχεία απώλεια βάρους αποτελεί συνήθως το πρώτο σύμπτωμα που παρατηρείται κατά την έναρξη της νόσου και συχνά προκαλείται από την κακή απορρόφηση σε συνδυασμό με την ανορεξία, με αποτέλεσμα πολύ συχνά οι ασθενείς να εμφανίζουν καρκινική καχεξία.
Ναυτία, έμετο και διάρροια (λόγω σχήματος θεραπείας).
Ο ίκτερος (η κίτρινη απόχρωση του δέρματος και του σκληρού χιτώνα των ματιών λόγω αυξημένων επιπέδων της χολερυθρίνης στο αίμα ως αποτέλεσμα της απόφραξης του χοληδόχου πόρου από τον όγκο) μπορεί να προκαλέσει απώλεια της όρεξης, μεταβολές της γεύσης, έντονη φαγούρα, ναυτία, έμετο και στεατόρροια (λιπαρές κενώσεις). Ωστόσο τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν όταν ο ίκτερος αντιμετωπίζεται.
Διαβήτη (αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα), που παρουσιάζεται καθώς το πάγκρεας δεν μπορεί να παράγει αρκετή ινσουλίνη.

Επομένως για την αντιμετώπιση των παραπάνω διατροφικών προβλημάτων τα βασικά βήματα για την διατροφική διαχείριση των ασθενών με καρκίνο του παγκρέατος είναι :

Κάλυψη ενεργειακών και πρωτεϊνικών αναγκών και έλεγχος του σωματικούς βάρους : Οι τροφές που είναι πλούσιες σε πρωτεΐνη βοηθούν το σώμα να διασφαλίσει επαρκή αποθέματα αλβουμίνης και άλλων πρωτεϊνών, αποτρέποντας την απώλεια μυϊκής μάζας και εξασθένησης του ανοσοποιητικού συστήματος. Σε περίπτωση αδυναμίας κάλυψης των αναγκών μέσω της διατροφής, υπάρχουν πόσιμα συμπληρώματα διατροφής στο εμπόριο που μπορούν να καλύψουν ένα μεγάλο ποσοστό των καθημερινών θερμιδικών και πρωτεϊνικών αναγκών ανάλογα με την εκάστοτε περίπτωση. Τα συμπληρώματα αυτά μπορούν να συνταγογραφηθούν και είναι δωρεάν σε περιπτώσεις που κάποιος έχει υποβληθεί σε παγκρεατοδωδεκαδακτυλεκτομή (Whipple) ή σε περιπτώσεις που ο ασθενείς υποβάλετε σε ακτινοθεραπεία.

Μπορείτε να δοκιμάστε το Gelatein, ένα υπερπρωτεϊνικό σκεύασμα σε μορφή γέλης. Για περισσότερες πληροφορίες πατήστε εδώ. Μπορείτε επίσης, να δοκιμάσετε τη σειρά ProSource η οποία προσφέρει υψηλής ποιότητας πρωτεΐνη για την ενίσχυση της μυϊκής μάζας και την υποστήριξη του σώματος. Για περισσότερες πληροφορίες πατήστε εδώ.

Τα συμπληρώματα διατροφής δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο μιας ισορροπημένης δίαιτας.

Αποκατάσταση παγκρεατικών ενζύμων εφόσον αυτό κρίνεται απαραίτητο λόγω αδυναμίας πέψης μακροθρεπτικών συστατικών και εφόσον έχει γίνει χειρουργική εκτομή.
Συστηματικός έλεγχος σακχάρων αίματος και χρήση ινσουλίνης εφόσον υπάρχει δυσλειτουργία ή έχει γίνει χειρουργική αντιμετώπιση.
Επαρκής ενυδάτωση : Στόχος είναι τα 8-10 ποτήρια ανά ημέρα. Για την αποφυγή αισθήματος κορεσμού κατά τη διάρκεια του γεύματος, τα υγρά προτείνεται να καταναλώνονται μία ώρα πριν ή μετά το γεύμα και όχι κατά την διάρκεια του γεύματος. Επιπλέον η υπερβολική καφεΐνη και το αλκοόλ μπορεί επίσης να οδηγήσουν σε αφυδάτωση.
Κατανάλωση μικρών και συχνών γευμάτων (κάθε 2-3 ώρες):
Τα συχνά και μικρά γεύματα θα εξασφαλίσουν ότι υπάρχει επάρκεια θρεπτικών συστατικών. Τα μικρότερα γεύματα είναι συχνά καλύτερα ανεκτά όταν υπομένουν παρενέργειες, όπως η διάρροια, η ναυτία, καθώς και η ανεπαρκής ρύθμιση των επιπέδων της γλυκόζης στο αίμα.
Επιλογή τροφίμων ολικής αλέσεως και περιορισμός γλυκών και πρόσθετων σακχάρων, καθώς βοηθούν στην καλύτερη ρύθμιση των σακχάρων στο αίμα.
Σχολαστικός έλεγχος της λειτουργίας του εντέρου: Η διάρροια, η δυσκοιλιότητα και το φούσκωμα αποτελούν συνήθη συμπτώματα των ασθενών με καρκίνο του παγκρέατος. Μπορεί να απαιτηθεί αλλαγή της φαρμακευτικής αγωγής ή της διατροφής ή προσθήκη συμπληρωμάτων ειδικής διατροφής για την διαχείριση της εκάστοτε συμπτωματολογίας, με την συγκατάθεση της ιατρικής ομάδας.

Το Banatrol Plus περιέχει ένα μείγμα πρεβιοτικών και διαλυτών φυτικών ινών και αποτελεί έναν φυσικό τρόπο αντιμετώπισης της διάρροιας. Διαβάστε περισσότερες πληροφορίες εδώ.

Το HyFiber είναι ένα συμπλήρωμα διατροφής σε μορφή υγρού πόσιμου διαλύματος που παρέχει πολυδεξτρόζη και φρουκτοολιγοσακχαρίτες (πρεβιοτικές ίνες) και συμβάλλει θετικά στη λειτουργία του εντέρου και στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας. Μάθετε περισσότερα για το Hyfiber εδώ.

Αύξηση της σωματικής δραστηριότητας : Η άσκηση μπορεί να βοηθήσει στην τόνωση της όρεξης και των φυσικών ενδορφίνων και η διατήρηση της δραστηριότητας μπορεί να δημιουργήσει μια αίσθηση ευεξίας και να σας επιτρέψει να τρώτε περισσότερο.

Τέλος, κάθε περίπτωση αντιμετωπίζεται εξατομικευμένα, επομένως κρίνεται απαραίτητη η διεπιστημονικότητα προκειμένου ο ασθενής να λάβει την πλήρη φροντίδα.

Η ομάδα της Medihub είναι πάντα δίπλα σας. Αν χρειάζεστε περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε μαζί μας εδώ.

Σημαντική σημείωση: Πάντα να συμβουλεύεστε το διαιτολόγο ή το γιατρό σας για να σας βοηθήσει να σχεδιάσετε τη διατροφή σας.

Πηγές

Edit Content

Conroy, T., Pfeiffer, P., Vilgrain, V., Lamarca, A., Seufferlein, T., O’Reilly, E. M., Hackert, T., Golan, T., Prager, G., Haustermans, K., Vogel, A., Ducreux, M., & ESMO Guidelines Committee. Electronic address: clinicalguidelines@esmo.org (2023). Pancreatic cancer: ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. Annals of oncology : official journal of the European Society for Medical Oncology, 34(11), 987–1002. https://doi.org/10.1016/j.annonc.2023.08.009

Ducreux M, Cuhna AS, Caramella C, et al. Cancer of the pancreas: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up [published correction appears in Ann Oncol. 2017 Jul 1;28(suppl_4):iv167-iv168. doi: 10.1093/annonc/mdx258]. Ann Oncol. 2015;26 Suppl 5:v56-v68. doi:10.1093/annonc/mdv295